Slapen als een baby

Heeft u goed geslapen vannacht? Bent u uitgerust wakker geworden? Of heeft u nog drie keer op de “snooze”-knop van uw wekker gedrukt, voordat u daadwerkelijk opstond?

Deze blog gaat over slaap. Want: slapen als een baby, dat wil toch iedereen?

Al in het eerste hoofdstuk van de Bijbel, in 📖 Genesis 1 HSV¹In het begin schiep God de hemel en de aarde. ²De aarde nu was woest en leeg, en duisternis lag over de watervloed; en de Geest van God zweefde boven het water. ³En God zei: Laat er licht zijn! En er was licht. ⁴En God zag het licht dat het goed was; en God maakte scheiding tussen het licht en de duisternis. ⁵En God noemde het licht dag en de duisternis noemde Hij nacht. Toen was het avond geweest en het was morgen geweest: de eerste dag. ⁶En God zei: Laat er een gewelf zijn in het midden van het water, en laat dat scheiding maken tussen water en water! ⁷En God maakte dat gewelf en maakte scheiding tussen het water dat onder het gewelf is, en het water dat boven het gewelf is. En het was zo. ⁸En God noemde het gewelf hemel. Toen was het avond geweest en het was morgen geweest: de tweede dag. ⁹En God zei: Laat het water dat onder de hemel is, in één plaats samenvloeien en laat het droge zichtbaar worden! En het was zo. ¹⁰En God noemde het droge aarde en het samengevloeide water noemde Hij zeeën; en God zag dat het goed was. ¹¹En God zei: Laat de aarde groen doen opkomen, zaaddragend gewas, vruchtbomen, die naar hun soort vrucht dragen, waarin hun zaad is op de aarde! En het was zo. ¹²En de aarde bracht groen voort, zaaddragend gewas naar zijn soort en bomen die vrucht dragen waarin hun zaad is, naar hun soort. En God zag dat het goed was. ¹³Toen was het avond geweest en het was morgen geweest: de derde dag. ¹⁴En God zei: Laten er lichten zijn aan het hemelgewelf om scheiding te maken tussen de dag en de nacht; en laten zij zijn tot tekenen, en tot aanduiding van vaste tijden en van dagen en jaren! ¹⁵En laten zij tot lichten zijn aan het hemelgewelf om licht te geven op de aarde! En het was zo. ¹⁶En God maakte de twee grote lichten: het grote licht om de dag te beheersen en het kleine licht om de nacht te beheersen; en ook de sterren. ¹⁷En God plaatste ze aan het hemelgewelf om licht te geven op de aarde, ¹⁸om de dag en de nacht te beheersen en om scheiding te maken tussen het licht en de duisternis. En God zag dat het goed was. ¹⁹Toen was het avond geweest en het was morgen geweest: de vierde dag. ²⁰En God zei: Laat het water wemelen van wemelende levende wezens; en laten er vogels boven de aarde vliegen, langs het hemelgewelf! ²¹En God schiep de grote zeedieren en alle krioelende levende wezens waarvan het water wemelt, naar hun soort, en alle gevleugelde vogels naar hun soort. En God zag dat het goed was. ²²En God zegende ze en zei: Wees vruchtbaar, word talrijk, en vervul het water van de zeeën; en laten de vogels talrijk worden op de aarde! ²³Toen was het avond geweest en het was morgen geweest: de vijfde dag. ²⁴En God zei: Laat de aarde levende wezens naar hun soort voortbrengen: vee, kruipende dieren en wilde dieren van de aarde, naar zijn soort! En het was zo. ²⁵En God maakte de wilde dieren van de aarde naar hun soort, het vee naar hun soort, en alle kruipende dieren van de aardbodem naar hun soort. En God zag dat het goed was. ²⁶En God zei: Laten Wij mensen maken naar Ons beeld, naar Onze gelijkenis; en laten zij heersen over de vissen van de zee, over de vogels in de lucht, over het vee, over heel de aarde en over al de kruipende dieren die over de aarde kruipen! ²⁷En God schiep de mens naar Zijn beeld; naar het beeld van God schiep Hij hem; mannelijk en vrouwelijk schiep Hij hen. ²⁸En God zegende hen en God zei tegen hen: Wees vruchtbaar, word talrijk, vervul de aarde en onderwerp haar, en heers over de vissen van de zee, over de vogels in de lucht en over al de dieren die over de aarde kruipen! ²⁹En God zei: Zie Ik geef u al het zaaddragende gewas dat op heel de aarde is, en alle bomen waaraan zaaddragende boomvruchten zijn; dat zal u tot voedsel dienen. ³⁰Maar aan al de dieren van de aarde, aan alle vogels in de lucht en aan al wat over de aarde kruipt, waarin leven is, heb Ik al het groene gewas tot voedsel gegeven En het was zo. ³¹En God zag al wat Hij gemaakt had, en zie, het was zeer goed. Toen was het avond geweest en het was morgen geweest: de zesde dag., kunnen we terugvinden hoe belangrijk rust is. We lezen zes keer: “Het was avond geweest en het was morgen geweest…”. Een etmaal begint in de avond, het begint met de tijd om te slapen, om daarna verkwikt de dag te beginnen.

En in 📖 Psalm 127:2 HSV²Het is tevergeefs dat u vroeg opstaat, laat opblijft, brood eet waarvoor u moet zwoegen: de HEERE geeft het Zijn beminde in de slaap. De SV spreekt hier over “brood der smarten”. Eén van de critici vindt dit een niet-noodzakelijke verandering. Het element van zwoegen zou weliswaar niet in “brood der smarten” afwezig zijn, maar dat van smart en droefheid zou de nadruk hebben. De SV-weergave zou een staande uitdrukking geworden zijn. De KT komen de HSV echter te hulp: “brood met veel zorg en moeite verkregen”. Bovendien verwijst dit vers ongetwijfeld naar,17: “Met smart zult gij ….” Daarin staat het element van zwoegen en tobben centraal. Dat brood der smarten een staande uitdrukking is geworden, mag geen argument zijn. Er zijn veel van dit soort uitdrukkingen waarbij de huidige betekenis niet meer correspondeert met de Bijbelse bedoeling ervan (zoals “de eersten zullen de laatsten zijn”). Niet alleen is “smart” een woord met een hoog register, de woordcombinatie zelf is niet erg duidelijk. lezen we: “Het is tevergeefs dat u vroeg opstaat, laat opblijft, brood eet waarvoor u moet zwoegen: de Heere geeft het Zijn beminden in de slaap.”

De moderne wetenschap bevestigt wat Salomo duizenden jaren geleden heeft opgeschreven.

Waarom is slapen zo belangrijk? Wat gebeurt er allemaal terwijl u slaapt?

Slaap kan gedefinieerd worden als: “een normale toestand van rust die periodiek optreedt en gepaard gaat met een verlaging van het bewustzijn, waardoor contact met de buitenwereld ontbreekt en het lichaam en de geest tot rust komen⁽ⁱ⁾.” Een toestand van rust suggereert dat het iets passiefs is, maar het is een actief proces. Er gebeurt ontzettend veel in uw lichaam terwijl u slaapt. Gedurende de nacht wisselt de diepte van uw slaap tussen de “remslaap” en “non-remslaap”. Non-remslaap bestaat uit vier niveau’s. Niveau drie en vier zijn diepe slaap. De remslaap is de periode waarin u droomt.

Slaap & gezonde geest

De remslaap is dan ook van belang uw geestelijke gezondheid. Jongvolwassenen die enkele nachten te kort slapen, kunnen de lesstof die op school wordt aangeboden aanzienlijk minder goed onthouden⁽ⁱⁱ⁾.

Slaaptekort heeft niet alleen een negatieve invloed op het geheugen, maar ook op de stemming. Zelfs een nacht niet slapen leidt tot vermoeidheid, irritatie, concentratieverlies en stemmingswisselingen⁽ⁱⁱⁱ⁾. Slaapgebrek kan leiden tot meer impulsief gedrag en in combinatie met andere factoren, zelfs leiden tot suïcidaal gedrag^(iv). Gelukkig verbetert de stemming aanzienlijk bij herstel van normale slaap^(v).

Gedurende de diepe slaap maakt het lichaam groeihormoon aan. Dit waardevolle hormoon helpt aminozuren de hersencellen in te gaan. Je hersencellen maken daarmee belangrijke neurotransmitters, stofjes die een positieve stemming bevorderen.

Slaap & een gezond lichaam

Slaap beschermt je genen

Slaap is ook de fase van herstel en reparatie van het lichaam. Gedurende de slaap vinden er herstelwerkzaamheden plaats aan het DNA, aan de genen. Acuut slaapgebrek, bijvoorbeeld door nachtdiensten te werken, kan leiden tot verhoogde DNA-schade of een verminderd herstel. Dit kan op zijn beurt weer leiden tot chronische ziekte^(vi).

Slaap verbetert controle over eetlust

Meerdere wetenschappelijke studies hebben aangetoond dat er en relatie is tussen slaaptekort en overgewicht^(vii). Er is met name een toename van het buikvet^(viii). Hoe werkt het en hoe bescherm je jezelf? Mensen met slaaptekort eten vaak sneller en meer. Er zijn twee hormonen die je helpen met eetlust en verzadiging: leptine geeft u een vol gevoel en ghreline zorgt voor een hongergevoel. Bij slaaptekort raken deze hormonen uit balans. Ik ervaar dit als ik nachtdienst heb. Ik heb meer honger en ik heb dan zo’n zin in wat lekkers. Vaak wil ik dan de minder gezonde tussendoortjes….

Aan de andere kant: na een goede nachtrust is het makkelijker om de eetlust te beheersen, doordat deze hormonen beter in balans zijn.

Slaap versterkt het immuunsysteem

U herkent het wellicht: als u een griepje heeft of verkouden bent, slaapt u meer. Diepe slaap zorgt, samen met gezonde voeding, voor een toename in groeihormoon. Dit hormoon versterkt onder meer de effectiviteit van neutrofielen, een bepaald type witte bloedcellen die ziekteverwekkende bacteriën kapot maakt^(ix). Een ander type witte bloedcellen, zijn de naturalkillercellen, die doden virussen en kankercellen. Een gezonde levensstijl met onder meer voldoende uren slaap, zorgen voor een toename van deze goede cellen.

Slaap en vitale functies

Als ik ’s nachts aan het werk ben op de intensive care kan ik op de monitor zien of mijn patiënt slaapt. De hartslag en de bloeddruk dalen. De patiënt gaat ook rustiger ademen. Dit draagt bij aan een algeheel herstel van het lichaam. Slaapgebrek verstoort dit en vergroot daarom het risico op problemen met hart en bloedvaten^(x). Het sympathisch zenuwstelsel bereid het lichaam voor om te vechten of te vluchten, voor activiteit dus. Bij een tekort aan slaap staat dit systeem “aan”. Dit leidt tot een hogere bloeddruk^(xi).

Slaap en samenleving

Een onderzoek bij Amerikaanse basketbalspelers heeft gekeken naar de effecten van ’s avonds laat twitteren op hun sportieve prestaties de volgende dag. Hieruit bleek dat deze spelers op meerder vlakken minder goed presteerden dan basketballers die niet twitterden en dus beter geslapen hadden^(xii).

Slaapgebrek zorgt voor een aanzienlijk kostenplaatje. Deze kosten zijn gebaseerd op verschillende factoren, zoals verzuim, verminderde schoolprestaties bij de jeugd en door sterfte ten gevolge van slaapgebrek^(xiii).

Tips om beter te slapen

Misschien bent u een van die personen die last heeft van slaaptekort of een slechte slaapkwaliteit. Ligt u regelmatig schaapjes te tellen en wilt u slapen als een baby? Voordat ik afsluit, geef ik u een aantal tips om beter te slapen.

Vermijd zware maaltijden in de avond. Maak van uw ontbijt de belangrijkste maaltijd van de dag en eet ’s avonds een licht verteerbare maaltijd. Het verteren van voedsel kost veel energie. Als u gaat slapen met een volle maag gaat dat ten koste van uw slaap en herstel van het lichaam.

Beweeg voldoende. Als u gedurende de dag voldoende actief bent geweest, is het makkelijker om te slapen. Sport overdag of in de vroeg avond, want laat sporten zorgt ervoor dat u juist minder makkelijk in slaap valt.

Drink voldoende, maar verdeel het zo over de dag dat u in de avond minder drinkt, om verstoring van de slaap door vaak opstaan in de nacht te beperken. Trouwens, tweemaal per nacht een bezoekje brengen aan het toilet wordt door urologen gezien als normaal.

Zorg voor voldoende daglicht overdag en beperk het gebruik van schermen (blauw licht) later op de avond. Dit heeft een positieve invloed op de aanmaak van melatonine. Dit hormoon helpt bij het in- en doorslapen.

Vermijd nicotine, cafeïne, alcohol en suiker, met name in de avond. Al deze dingen verstoren de slaap. Door stimulerend effect, het verstoren van het doorslapen of schommelingen in de bloedsuikerspiegel. Gebruikt u deze middelen? Probeer dit dan af te bouwen en uiteindelijk te stoppen. Zoek zo nodig hulp hierbij.

Zorg voor frisse lucht in uw slaapkamer: zet het raam open!

“Slaapkamers moeten zo worden gemaakt dat dag en nacht de lucht goed kan circuleren. Een kamer is niet geschikt als slaapkamer, tenzij het dagelijks opengegooid kan worden voor frisse lucht en zonneschijn^(xiv).”

Rust, Ritme en Regelmaat: stel vaste tijden in voor het naar bed gaan en voor opstaan. Houd uzelf hieraan, ook in het weekend.

En wat betreft de middagdutjes…. Erg verleidelijk om in de middag even wat extra slaap te pakken, vooral na een slechte nacht. Maar als u beter wilt slapen, beperk deze dutjes dan tot een minimum. Doe, als het echt niet gaat, een powernap van maximaal 20-30 minuten. En dan het liefst voor 15.00 uur. Langer en/of later slapen overdag verstoord uw nachtrust en brengt u zo in een vicieuze cirkel.

En relax voordat u gaat slapen. Neem een lauwwarm bad nemen of drink een ontspannende kruidenthee. Gebruikt u medicatie, overleg dan met uw arts of apotheker welke kruiden voor u geschikt zijn. Sommige medicijnen en kruiden hebben namelijk een wisselwerking met elkaar.

Vertrouw op God

Een ander onderdeel van het ontspannen voor het slapengaan kan gevonden worden in meditatie en gebed. Luister naar de adviezen van Paulus en Petrus:

📖 Efeze 4:26-27 HSV²⁶Word boos, maar zondig niet; laat de zon niet ondergaan over uw boosheid, ²⁷en geef de duivel geen plaats.: "Laat de zon niet ondergaan over uw boosheid, en geef de duivel geen plaats."

📖 1 Petrus 5:7 HSV⁷Werp al uw zorgen op Hem, want Hij zorgt voor u.Ik hoop dat u baat heeft bij deze tips, zodat u kunt slapen als een baby.

Past u dit toe en slaapt u nog steeds slecht en/of wordt u ’s ochtends nog steeds moe wakker? Bespreek het dan met uw arts, want een goede nachtrust is van groot belang voor uw gezondheid.