Zelf sint-janskruidolie maken: zo doe je dat

Sint-janskruid is in de zomer makkelijk te herkennen aan zijn kleine, gele bloemen. Al eeuwenlang wordt deze bijzondere plant gebruikt in de kruidengeneeskunde. Wist je dat je van de verse bloemen zelf een prachtige rode kruidenolie kunt maken?

In deze blog leg ik uit hoe je zelf sint-janskruidolie maakt, welke olie je daarvoor kunt gebruiken, hoe lang de olie moet trekken en waar je op moet letten bij het gebruik.

Wat is sint-janskruid?

De officiële naam van sint-janskruid is Hypericum perforatum. Het laatste stuk van die naam is gelijk een hint naar hoe je deze plant kunt herkennen. Als je een blaadje tegen het licht houdt, zie je kleine doorschijnende puntjes. Alsof de langwerpige blaadjes geperforeerd zijn. De plant begint rond 21 juni, het begin van de zomer, te bloeien met kleine, gele bloemen. De bloemetjes hebben elk vijf kroonbladeren en veel meeldraden in het hart. Als je een bloem tussen je vingers fijnwrijft, geeft het een rood-paars sap af.

De gele bloemknoppen en de bloeiende, verse bloemen van het sint-janskruid worden gebruikt voor de olie, omdat deze delen de hoogste concentratie aan actieve, geneeskrachtige stoffen van de hele plant bevatten. Enkele van de belangrijkste werkzame stoffen zijn hypericine, hyperforine en flavonoïden.

Sint-janskruid kan de hele zomer bloeien. In de herfst, als de plant afsterft, kan je zaadjes verzamelen om deze op een gewenste plek te zaaien. Bijvoorbeeld in een pot of border.

Waar kun je sint-janskruidolie voor gebruiken?

Sint-janskruidolie wordt op de huid toegepast en heeft een licht ontstekingsremmende en antibacteriële eigenschappen. Je kunt deze olie daarom inzetten bij kleine schaafwonden, huidirritaties, zonnebrand of lichte brandwonden.

Natuurlijk kan je Sint-janskruidolie ook als massageolie gebruiken bij spierpijn of als verzorgende olie bij een droge, schrale huid, bijvoorbeeld na een dag buiten.

Zelf sint-janskruidolie maken

Wat heb je nodig?

• verse sint-janskruidbloemen en -knoppen

• een schone glazen pot

• een plantaardige olie, bijvoorbeeld olijfolie

• een stukje kaasdoek of koffiefilter

• een zeef

• een donkere glazen fles voor het bewaren

Volg om zelf sint-janskruidolie te maken deze stappen.

Stap 1 – Verzamel het kruid

Oogst op een droge, zonnige dag wanneer de plant volop in bloei staat en de dauw verdwenen is. Oogst dus niet vroeg in de ochtend of na regen. Kies gezonde bloemen die niet langs een drukke weg of op een andere vervuilde plaats groeien.

Stap 2 – Laat het kruid even drogen

Laat de bloemen kort aan de lucht drogen zodat eventueel oppervlaktevocht verdampt. Dit helpt om overtollig water in de olie en bederf te voorkomen.

Stap 3 – Vul de pot

Doe de bloemen en bloemknoppen losjes in een glazen pot. Om uiteindelijk een goed product te krijgen is het belangrijk dat de pot goed schoongemaakt en droog is.

Stap 4 – Voeg de olie toe

Giet de olie eroverheen totdat het plantmateriaal volledig onderstaat. Gebruik hiervoor (biologische) olijfolie, amandelolie of jojobaolie. Zorg dat geen van de bloemetjes boven de olie uitsteken. Vul zo nodig wat olie bij.

Stap 5 – Laat trekken

Sluit de pot en zet deze op een lichte, zonnige plek. Laat de olie gedurende 3-6 weken trekken. Gemiddeld heeft de olie zo'n 40 dagen nodig.

Kijk elke dag even naar de olie. Let erop dat alle bloemetjes onder de olie zijn en controleer op tekenen van bederf. Zwenk de pot ook elke dag even om. Je zult zien dat in de loop van de tijd de kleur van de olie geleidelijk van geel naar roodachtig verandert.

Stap 6 – Zeef de olie

Zeef na de 3-6 weken alle plantenresten uit de olie. Dit doe je door kaasdoek in een zeef te leggen en daar de inhoud uit je pot in te gieten. Ook kan je een koffiefilter gebruiken. Geef het de tijd om goed uit te lekken.

Stap 7 – Bewaren

Doe de olie in een schone, donkere glazen fles en bewaar deze koel en donker.

Werk altijd heel hygiënisch en droog vanwege de houdbaarheid van de olie. De olie is dan ongeveer een jaar houdbaar. Check voor gebruik altijd of de olie nog goed is.

Tips en tricks

Waarom wordt mijn sint-janskruidolie niet rood?

Mogelijke oorzaken voor het niet rood worden van de sint-janskruidolie zijn onder andere de gebruikte plant, het ontwikkelingsstadium van de bloemen, de hoeveelheid bloemen en de omstandigheden tijdens het trekken.

• De genoemde testjes aan het begin van deze blog zijn geen vervanging is voor een goede plantenherkenning. Verdiep je verder in deze plant om zeker te weten dat je het goed kan herkennen of vraag een deskundige.

• Oogst bloemknoppen die al geel zijn of, liever nog, de bloeiende bloemetjes. Voeg eventueel extra bloemen toe aan de pot. Zorg er weer voor dat alles onder de olie staat.

• Zet de pot op een zonnige plek om te trekken. Om rood te worden heeft de olie zonlicht en -warmte nodig.

Kun je sint-janskruidolie ook innemen?

Nee, deze sint-janskruidolie is alleen bedoeld voor uitwendig gebruik. Er bestaan ook preparaten met sint-janskruid voor inwendig gebruik, zoals pillen of capsules. Voor inwendig gebruik is professioneel advies belangrijk vanwege mogelijke interacties met medicijnen, waaronder anticonceptie, bloedverdunners en andere. Gebruik je medicijnen, overleg dan altijd eerst met je arts of apotheker voordat je sint-janskruid inwendig gebruikt.

Sint-janskruidolie en gevoeligheid voor zonlicht

Sint-janskruid bevat stoffen die de gevoeligheid voor licht kunnen beïnvloeden. Onderzoek naar uitwendig gebruikte sint-janskruidolie heeft geen sterke klinisch zichtbare fototoxiciteit aangetoond, maar er zijn wel aanwijzingen voor een mogelijke toename van lichtgevoeligheid. Vooral bij een lichte huid, beschadigde huid of langdurige blootstelling aan de zon is voorzichtigheid verstandig.

Gebruik de olie daarom bij voorkeur wanneer je niet meer aan felle zon wordt blootgesteld en vermijd intensieve zonblootstelling op de behandelde huid.