Omgaan met verlies: Bijbelse troost, hoop en kracht

Een van de moeilijkste dingen in het leven is het verliezen van een dierbare of iets dat ons dierbaar is, zoals gezondheid, werk of een droom. In zo’n situatie spelen emoties zo een grote rol, dat we gemakkelijk overweldigd raken. God biedt ons in Zijn Woord focus, houvast, troost en bemoediging. In deze blog wil ik je een handreiking doen vanuit de Bijbel om je te helpen in het omgaan met het verlies wat je ervaart.

Jezus kent onze emoties

In Johannes 11 lezen we over Lazarus, de goede vriend van Jezus, die stierf. Daarin lezen we dat Jezus ook verdriet had en Hij voelt met ons mee.

📖 Johannes 11:33-36 HSV³³Toen Jezus haar dan zag huilen, en ook de Joden die met haar meekwamen, zag huilen, werd Hij heftig in de geest bewogen en raakte innerlijk in beroering. ³⁴En Hij zei: Waar hebt u hem gelegd? Zij zeiden tegen Hem: Heere, kom het zien. ³⁵Jezus weende. ³⁶De Joden dan zeiden: Zie, hoe lief Hij hem had!Zelfs al wist Hij dat Lazarus in het geloof gestorven was en dat Hij hem zou opwekken uit de dood, toch was hij erg emotioneel en Hij leefde mee met Martha, Maria en de anderen. Zo leeft God ook met ons mee als we verdrietig zijn.

Leg alles in Zijn handen

Toch kunnen we ons alleen voelen als we het moeilijk hebben. Ondanks dat je lieve, betrokken mensen om je heen hebt, zijn er meestal weinig die je echt begrijpen. Dat kan een eenzaam gevoel geven. Maar we mogen weten dat God onze situatie kent. En dat Hij ons volkomen begrijpt.

📖 Psalmen 10:14 HSV¹⁴Ú ziet het wél, want U aanschouwt de moeite en het verdriet, opdat men het in Uw hand geeft; op Ú verlaat de arme zich, U bent geweest een Helper van de wees.We worden in deze tekst ook opgeroepen onze zorgen in Zijn hand te leggen. We kunnen dit doen door volledig op God te vertrouwen.

In 📖 Psalm 31 HSV²Tot U, HEERE, heb ik de toevlucht genomen, laat mij niet beschaamd worden, voor eeuwig; bevrijd mij door Uw gerechtigheid. ³Neig Uw oor tot mij, red mij met spoed, wees voor mij een sterke rots, een burcht om mij te behouden. ⁴Want U bent mijn rots en mijn burcht! Wijs mij dan de weg en leid mij zachtjes, omwille van Uw Naam. ⁵Trek mij uit het net dat zij heimelijk voor mij spanden, want U bent mijn kracht. ⁶In Uw hand beveel ik mijn geest; U hebt mij verlost, HEERE, getrouwe God! ⁷Ik haat hen die nietige afgoden vereren. Ík vertrouw op de HEERE ⁸Ik zal mij verheugen en verblijden in Uw goedertierenheid, want U hebt mijn ellende gezien en mijn ziel in benauwdheden gekend. ⁹U hebt mij niet overgeleverd in de hand van de vijand, maar mijn voeten in de ruimte doen staan. ¹⁰Wees mij genadig, HEERE, want angst benauwt mij; verzwakt van verdriet is mijn oog, mijn ziel en mijn buik. ¹¹Want mijn leven teert weg door verdriet en mijn jaren door zuchten; mijn kracht is vervallen door mijn ongerechtigheid en mijn beenderen zijn verzwakt. ¹²Vanwege al mijn tegenstanders ben ik tot een smaad geworden, voor mijn buren het meest, en tot een bron van angst voor mijn bekenden; wie mij op straat zien, ontvluchten mij. ¹³Vergeten ben ik, als een dode, verdwenen uit het hart; ik ben geworden als een gebroken kruik. ¹⁴Want ik hoor de laster van velen; angst van rondom, omdat zij tegen mij samenspannen. Zij bedenken plannen om mij het leven te benemen. ¹⁵Maar ík vertrouw op U, HEERE Ik zeg: U bent mijn God! ¹⁶Mijn tijden zijn in Uw hand; red mij uit de hand van mijn vijanden en van mijn vervolgers. ¹⁷Doe Uw aangezicht over Uw dienaar lichten, verlos mij door Uw goedertierenheid. ¹⁸HEERE, laat mij niet beschaamd worden, want ik roep U aan; laat de goddelozen beschaamd worden, laat hen zwijgen in het graf. ¹⁹Laat de leugenlippen verstommen, die hooghartige taal spreken tegen de rechtvaardige, vol hoogmoed en verachting. ²⁰Hoe groot is Uw goed, dat U weggelegd hebt voor wie U vrezen, dat U bereid hebt voor wie tot U de toevlucht nemen ten aanschouwen van de mensenkinderen. ²¹U verbergt hen in het verborgene van Uw aangezicht voor het hoogmoedig gedrag van de man; U doet hen schuilen in een hut voor het getwist van tongen. ²²Geloofd zij de HEERE, want Hij heeft wonderen aan mij gedaan, wonderen van Zijn goedertierenheid: Hij bracht mij in een versterkte stad. ²³Ik echter zei, in mijn haast: Ik ben afgesneden van voor Uw ogen; maar toch hoorde U mijn luide smeekbeden toen ik tot U riep. ²⁴Heb de HEERE lief, al Zijn gunstelingen, want de HEERE beschermt de gelovigen, maar vergeldt overvloedig wie hoogmoedig handelt. ²⁵Wees sterk en Hij zal uw hart sterk maken, u allen die op de HEERE hoopt! lezen we het voorbeeld van David die zich erg verzwakt voelt door verdriet (vers 10-11). Hij geeft duidelijk aan dat hij op God vertrouwt (onder meer vers 6, 7, 15), omdat David weet dat God goed is en altijd bereid om degenen die op Hem vertrouwen te ondersteunen.

📖 Psalmen 31:24-25 HSV²⁴Heb de HEERE lief, al Zijn gunstelingen, want de HEERE beschermt de gelovigen, [...]. ²⁵Wees sterk en Hij zal uw hart sterk maken, u allen die op de HEERE hoopt!We mogen altijd bij Hem komen. Zeker ook als we vermoeid en belast zijn. Hij belooft ons dat Hij ons, naast de bovengenoemde kracht, rust zal geven 📖 Mattheus 11:28 HSV²⁸Kom naar Mij toe, allen die vermoeid en belast zijn, en Ik zal u rust geven..

Als er één persoon in de Bijbel is die moest dealen met veel verlies, dan was het Job wel. Hij was de rijkste man in de wijde omgeving. Job verloor in één dag het vele vee dat hij bezat, de meeste van zijn dienaren en ook nog eens zijn tien kinderen. Hoe verdrietig zal Job geweest zijn, toen al die nare berichten hem bereikten? Toch zegt hij:

📖 Job 1:21 HSV²¹En hij zei: Naakt ben ik uit de buik van mijn moeder gekomen en naakt zal ik daarheen terugkeren. De HEERE heeft gegeven en de HEERE heeft genomen; de Naam van de HEERE zij geloofd!Er staat bij dat Job niet zondigde en God niet onterecht de schuld gaf.

Ik denk dat Job zo kon reageren doordat hij onder meer besefte dat hij niet de bezitter, maar een rentmeester was van zijn land, bedrijf, kinderen en gezondheid. In deze visie is God de eigenaar van alles op aarde, zowel het materiële als het immateriële. Wij mensen krijgen het slechts in bruikleen.

Waarom?

In Job hoofdstuk 3 tot en met hoofdstuk 31 volgen lange discussies over de reden van het lijden van Job. Zijn “vrienden” klagen Job aan, omdat ze onterecht denken dat al zijn ellende zijn eigen schuld is.

Als ons iets naars overkomt, hebben veel mensen de neiging om op zoek te gaan naar de oorzaak. Waarom? Waarom is mij dit overkomen?

De reden van het lijden is niet altijd direct duidelijk. Daarnaast heeft het zoeken naar de oorzaak een aantal risico’s. Het kan ertoe leiden dat we God afwijzen en hard worden, door Hem als schuldige aan te wijzen en te verwerpen dat God uit ellende iets goeds kan laten voortkomen. Of het kan geven dat we op onszelf gericht raken en in eigen kracht proberen problemen op te lossen. In de hoofdstukken 38 tot en met 41 van Job spreekt God tot Job. Hij wijst hem erop dat Hij de Almachtige Schepper is. Job verootmoedigt zich en antwoordt dan: 📖 Job 42:2-3 HSV²Ik weet dat U alles vermag, en geen plan is onmogelijk voor U. ³Wie is hij, zegt U, die Mijn raad verbergt zonder kennis? Zo heb ik verkondigd wat ik niet begreep, dingen die te wonderlijk voor mij zijn en die ik niet weet.

Waartoe?

Soms weten we niet waarom iets gebeurt in ons leven. Wellicht kunnen we later op de situatie terugkijken en zien dat God het ten goede heeft gebruikt. Jozef is daar een voorbeeld van. Zijn broers handelden verkeerd toen ze Jozef verkochten als slaaf, maar als hun vader Jakob vele jaren later gestorven is, zegt Jozef tegen zijn broers: 📖 Genesis 50: 19-21 HSV¹⁹Jozef zei daarop tegen hen: Wees niet bevreesd, want sta ik soms op de plaats van God? ²⁰Jullie weliswaar, jullie hebben kwaad tegen mij bedacht, maar God heeft dat ten goede gedacht, om te doen zoals het op deze dag is: een groot volk in leven te houden. ²¹Nu dan, wees niet bevreesd. Ikzelf zal jullie en jullie kleine kinderen onderhouden. Zo troostte hij hen en sprak hij naar hun hart.

In plaats van 'waarom' kunnen we dus beter vragen: 'waartoe?' God vraagt ons dicht bij Hem te blijven, zodat Hij ons kan helpen. De Israëlieten verloren hun land, hun thuis en als ze niet uitkeken ook hun geloof toen ze in ballingschap in Babel waren. God belooft hun: 📖 Jeremia 29:11-14 HSV¹¹Ik immers, Ik ken de gedachten die Ik over u koester, spreekt de HEERE Het zijn gedachten van vrede en niet van kwaad, namelijk om u toekomst en hoop te geven. ¹²Dan zult u Mij aanroepen en heen gaan, u zult tot Mij bidden en Ik zal naar u luisteren. ¹³U zult Mij zoeken en vinden, wanneer u naar Mij zult vragen met heel uw hart. ¹⁴Ik zal door u gevonden worden, spreekt de HEERE, Ik zal een omkeer brengen in uw gevangenschap en u bijeenbrengen uit alle volken en uit alle plaatsen waarheen Ik u verdreven heb, spreekt de HEERE, en Ik zal u terugbrengen naar de plaats vanwaar Ik u in ballingschap heb gevoerd.Hij bracht een ommekeer teweeg in de situatie van de Israëlieten. God belooft ons dat Hij ons een toekomst en hoop wil geven. Hij kan dat ook in jouw leven doen!

Ten slotte

We mogen al onze zorgen en problemen in gebed bij God neerleggen en de beloftes in Zijn Woord claimen. We kunnen er zeker van zijn dat Hij ons hoort. “U hebt de wens van de zachtmoedigen gehoord, HEERE, U zult hun hart versterken, Uw oor zal er acht op slaan om de wees en de verdrukte recht te doen.” 📖 Psalm 10:17-18 HSV¹⁷U hebt de wens van de zachtmoedigen gehoord, HEERE, U zult hun hart versterken, Uw oor zal er acht op slaan ¹⁸om de wees en de verdrukte recht te doen. Dan zal een aardse sterveling voortaan geen geweld meer bedrijven. een aardse sterveling - Letterlijk: een sterveling uit de aarde.

Emoties mogen er zijn. Dat is wat ons mens maakt. Maar blijf ondertussen vertrouwen op God, ook als je niet begrijpt waarom je in een nare situatie zit. Hij wil je troosten en kracht geven. En wellicht kan er ook uit jouw situatie iets goeds voortkomen.

Mijn hoop en gebed voor jou staat in Psalmen hoofdstuk 20:📖 Psalmen 20:2-3,5-6 HSV²Moge de HEERE u verhoren in de dag van benauwdheid, de Naam van de God van Jakob u in een veilige vesting zetten. ³Moge Hij u hulp zenden uit het heiligdom en u ondersteunen uit Sion. ⁵Moge Hij u overeenkomstig de wens van uw hart geven en al uw voornemens in vervulling doen gaan. ⁶Wij zullen juichen over uw heil en de vaandels opheffen in de Naam van onze God. Moge de HEERE al uw verlangens vervullen.